Παιδί · ΔΕΠ-Υ

Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠ-Υ) – Πότε χρειάζεται να απευθυνθώ σε ειδικό ψυχικής υγείας για το παιδί μου;

Η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠ-Υ) είναι μια νευροαναπτυξιακή διαταραχή που επηρεάζει τον έλεγχο της προσοχής, της παρορμητικότητας και της υπερκινητικότητας. Εμφανίζεται συνήθως στην παιδική ηλικία, αλλά μπορεί να εξακολουθήσει να παρουσιάζεται και στην ενήλικη ζωή, επηρεάζοντας αρνητικά διάφορους τομείς της καθημερινότητας, όπως την ακαδημαϊκή επίδοση, τις κοινωνικές διαπροσωπικές σχέσεις και την εργασιακή απόδοση. Η έγκαιρη διάγνωση και παρέμβαση από μικρή ηλικία αποτελεί ορόσημο για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των παιδιών στο παρόν στάδιο αλλά και στο μέλλον ως ενήλικες.

Πώς μπορεί να επηρεάσει τη ζωή του παιδιού;

1. Ακαδημαϊκή απόδοση

• Δυσκολία συγκέντρωσης: Το παιδί δυσκολεύεται να παρακολουθεί μαθήματα και να παραμένει προσηλωμένο σε σχολικές εργασίες.
• Απόσπαση προσοχής: Παρουσιάζει εύκολη απόσπαση της προσοχής από εξωτερικά ερεθίσματα.
• Ανεπαρκής οργάνωση: Δυσκολεύεται να οργανώσει τη μελέτη και την ολοκλήρωση εργασιών και μπορεί να χάνει σχολικά βιβλία ή άλλα σημαντικά αντικείμενα.
• Λάθη απροσεξίας: Μπορεί να κάνει συχνά λάθη από βιασύνη ή έλλειψη προσοχής στις λεπτομέρειες.
• Καθυστέρηση στην ολοκλήρωση εργασιών: Η δυσκολία στη διαχείριση χρόνου οδηγεί σε καθυστερήσεις.
• Υπερκινητικότητα: Αδυναμία να παραμείνει ήσυχο στην τάξη και συνεχής κίνηση των χεριών, των ποδιών ή του σώματος.

2. Κοινωνικές και οικογενειακές σχέσεις

• Παρορμητικότητα: Το παιδί μπορεί να διακόπτει τους άλλους ή να συμπεριφέρεται με τρόπο που μοιάζει αγενής.
• Δυσκολία τήρησης κανόνων: Μπορεί να δυσκολεύεται να ακολουθήσει τους κανόνες παιχνιδιών, κοινωνικών καταστάσεων ή του σπιτιού.
• Συχνές συγκρούσεις: Η υπερκινητικότητα και η ανυπομονησία μπορεί να οδηγήσουν σε συγκρούσεις με συνομηλίκους ή ενήλικες.
• Αδελφικές σχέσεις: Τα αδέλφια μπορεί να νιώθουν απογοήτευση ή να συγκρούονται με το παιδί λόγω της συμπεριφοράς του.

3. Συναισθηματική ευημερία

• Χαμηλή αυτοεκτίμηση: Οι ακαδημαϊκές ή κοινωνικές δυσκολίες μπορεί να προκαλέσουν απογοήτευση ή αίσθημα ανικανότητας.
• Άγχος και πτώση της διάθεσης: Η δυσκολία διαχείρισης της καθημερινότητας μπορεί να οδηγήσει σε αυξημένο άγχος και μειωμένη διάθεση.
• Δυσκολία συναισθηματικής ρύθμισης: Μπορεί να εμφανίζονται έντονες αντιδράσεις θυμού ή απογοήτευσης.

4. Ελεύθερος χρόνος και καθημερινές δραστηριότητες

• Οργανωμένες δραστηριότητες: Μπορεί να υπάρχει δυσκολία συμμετοχής σε δραστηριότητες που απαιτούν συνεργασία και συμμόρφωση με κανόνες.
• Ακολουθία οδηγιών: Η δυσκολία στη συγκέντρωση μπορεί να κάνει το παιδί να φαίνεται ότι δεν προσαρμόζεται.
• Οργάνωση και ρουτίνα: Το ντύσιμο, η ετοιμασία για το σχολείο ή οι οικιακές δουλειές μπορεί να είναι δύσκολα.
• Διαχείριση χρόνου: Το παιδί μπορεί να χάνει την αίσθηση του χρόνου, να καθυστερεί ή να μην ολοκληρώνει τα καθήκοντά του.

Πότε χρειάζεται να απευθυνθεί ο γονέας σε ειδικό;

Οι γονείς είναι καλό να απευθυνθούν σε ειδικό ψυχικής υγείας, όπως παιδονευρολόγο, παιδοψυχίατρο ή Ψυχολόγο, όταν παρατηρούν ότι παρεμποδίζεται σε σημαντικό βαθμό η λειτουργικότητα του παιδιού τους.

• Ακαδημαϊκές δυσκολίες: Δυσκολία στην ολοκλήρωση σχολικών εργασιών, χαμηλή απόδοση ή σημαντική έλλειψη συγκέντρωσης.
• Κοινωνικά προβλήματα: Δυσκολία στη δημιουργία ή διατήρηση φιλικών σχέσεων και συγκρουσιακές σχέσεις με συνομηλίκους.
• Προβλήματα συμπεριφοράς: Υπερβολική υπερκινητικότητα, αδυναμία να καθίσει ήσυχα στην τάξη ή παρορμητική συμπεριφορά χωρίς σκέψη για τις συνέπειες.

Πώς μπορεί να γίνει η διάγνωση;

Η διάγνωση της ΔΕΠ-Υ βασίζεται σε αναγνωρισμένα διαγνωστικά κριτήρια. Τα συμπτώματα πρέπει να είναι παρόντα για τουλάχιστον έξι μήνες και να επηρεάζουν αρνητικά δύο ή περισσότερους τομείς της ζωής του παιδιού, όπως το σχολείο, το σπίτι και τις κοινωνικές σχέσεις, σε σημαντικό βαθμό. Η αξιολόγηση πραγματοποιείται από κατάλληλα καταρτισμένο επαγγελματία και μπορεί να περιλαμβάνει:

• Λεπτομερή συνέντευξη με τους γονείς και τους εκπαιδευτικούς του παιδιού.
• Παρατήρηση της συμπεριφοράς του παιδιού.
• Ειδικά ψυχομετρικά εργαλεία και ερωτηματολόγια.

Η έγκαιρη παρέμβαση από ειδικό ψυχικής υγείας μπορεί να βοηθήσει σημαντικά στη διαχείριση των συμπτωμάτων της ΔΕΠ-Υ, βελτιώνοντας την ποιότητα ζωής του παιδιού.

Βιβλιογραφία

1. American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (5th ed.).
2. Barkley, R. A. (2015). Attention-Deficit Hyperactivity Disorder: A Handbook for Diagnosis and Treatment.
3. DuPaul, G. J., & Stoner, G. (2014). ADHD in the Schools: Assessment and Intervention Strategies.
4. Faraone, S. V., Biederman, J., & Mick, E. (2006). The age-dependent decline of attention deficit hyperactivity disorder.
5. Hinshaw, S. P., & Ellison, K. (2016). ADHD: What Everyone Needs to Know.
6. Thomas, R., Sanders, S., Doust, J., Beller, E., & Glasziou, P. (2015). Prevalence of attention-deficit/hyperactivity disorder.